Luksemburg ma około stu zamków i ruin na 2586 kilometrach kwadratowych — to jedno z najwyższych zagęszczeń w Europie. Powodem jest położenie: przez tysiąc lat był to teren sporny między Francją, państwami niemieckimi a Niderlandami, i każde przejście doliny ufortyfikowano.
Bourscheid
Bourscheid jest największy i najbardziej imponujący: założenie jedenastu wież i muru obwodowego na ostrodze 150 metrów nad Sûre, z widokiem w trzech kierunkach. Powstał około roku 1000, opuszczono go w XVIII wieku, a od lat siedemdziesiątych zabezpieczano jako ruinę — i jest uczciwie prezentowany jako ruina, a nie przerestaurowany.
Beaufort i Larochette
Beaufort łączy średniowieczną ruinę z nienaruszonym pałacem renesansowym obok, oba udostępnione, w regionie Mullerthal.
Larochette stoi na piaskowcowej skale nad wsią, z dwoma częściowo odrestaurowanymi dworami wewnątrz murów.
Dolina Siedmiu Zamków
Vallée des Sept Châteaux biegnie wzdłuż rzeki Eisch na zachód od stolicy i obejmuje Koerich, Septfontaines, Ansembourg — który ma dwa, ruinę powyżej i siedemnastowieczny pałac z ogrodami regularnymi poniżej — Hollenfels, Schoenfels i Mersch.
Znakowana trasa piesza i rowerowa biegnie całą jej długością, trzydzieści siedem kilometrów, i stanowi znakomity dzień poza miastem.
Pozostałe
Vianden jest najokazalszy. Clervaux mieści The Family of Man. Useldange wyposażono w pomosty zaprojektowane dla osób niewidomych i słabowidzących, z modelami dotykowymi i audioprzewodnikiem — to wyjątkowo przemyślana praca nad dostępnością.
Praktycznie
Większość zamków jest płatna i czynna od wiosny do jesieni, z ograniczonymi godzinami zimą; kilka zamyka się w styczniu całkowicie. Bilet łączony obejmuje część z nich.
Komunikacja publiczna jest bezpłatna i dociera do głównych obiektów, ale mniejsze ruiny są znacznie łatwiejsze samochodem. Odległości są minimalne.
Dlaczego tak wiele
Zagęszczenie bierze się z rozdrobnienia: przez stulecia była to mozaika drobnych władztw, z których każde potrzebowało własnej warownej siedziby, na linii styku wpływów francuskich i niemieckich. Większość powstała między XI a XIV wiekiem, ucierpiała w wojnach XVII stulecia, a dopełniła ich losu rozbiórka twierdzy luksemburskiej po 1867 roku.
Bilet łączony
Kilka obiektów obejmuje wspólny bilet, który zwraca się już przy trzeciej wizycie. Warto też sprawdzić dni bezpłatnego wstępu — część zamków otwiera bramy za darmo w Europejskie Dni Dziedzictwa we wrześniu.