L Luxembourg Turistic

Ardeny i bitwa o Ardeny

Redakcja · 09.08.2026

Północna trzecia część Luksemburga to Oesling, fragment Ardenów: wysoki, zalesiony, słabo zaludniony i pocięty głębokimi dolinami rzek. To region wędrówek i miejsce obciążone historią XX wieku.

Bitwa o Ardeny

W grudniu 1944 roku armia niemiecka rozpoczęła przez Ardeny ostatnią wielką ofensywę wojny, a północna połowa Luksemburga została zalana. Walki tamtej zimy zniszczyły kilka miejscowości niemal doszczętnie i zabiły tysiące cywilów. Każda wieś ma tu pomnik, a pod stolicą leżą cmentarze amerykański i niemiecki.

Narodowe Muzeum Historii Wojskowości w Diekirch jest najważniejsze, z dioramami w skali 1:1 odtwarzającymi walki, i jest wyjątkowo dobre — szczegółowe, wyważone, skupione zarówno na żołnierzach, jak i na ludności.

Clervaux

Clervaux, w ciasnym zakolu rzeki Clerve, jest najpiękniejszym miasteczkiem północy: biały zamek, opactwo benedyktynów na wzgórzu i łupkowe dachy w dolinie.

W zamku mieści się The Family of Man, wystawa fotograficzna zestawiona przez Edwarda Steichena — urodzonego w Luksemburgu — dla MoMA w 1955 roku. Objeżdżała świat przez osiem lat i została na stałe przekazana jego krajowi. Pięćset trzy fotografie z sześćdziesięciu ośmiu krajów ułożono wokół narodzin, miłości, pracy, wojny i śmierci. Od 2003 roku figuruje w rejestrze Pamięć Świata UNESCO i pozostaje jedną z najbardziej poruszających rzeczy do zobaczenia w tym kraju.

Reszta północy

Wiltz organizuje co lato festiwal plenerowy na dziedzińcu zamku oraz muzeum strajku powszechnego z 1942 roku przeciw przymusowemu poborowi. Esch-sur-Sûre zajmuje niemal pełne zakole rzeki pod ruiną zamku — najbardziej fotogeniczna wieś Luksemburga.

Jezioro Haute-Sûre, zbiornik wody pitnej dla kraju, jest głównym akwenem do kąpieli i sportów wodnych, ze znakowanymi szlakami wokół.

Wędrówki

Ardeny przecinają dalekobieżne szlaki Escapardenne, łączące Luksemburg z Belgią, oraz dziesiątki lokalnych pętli. Teren jest tu bardziej stromy niż gdziekolwiek indziej w kraju.

Praktycznie

Pociągi jadą z miasta Luksemburg do Ettelbruck, Diekirch i Clervaux, bezpłatnie. Odległości są niewielkie — nic na północy nie leży dalej niż półtorej godziny od stolicy — ale drogi się wiją.

Cmentarze

Pod stolicą, w Hamm, leży amerykański cmentarz wojenny z grobami ponad pięciu tysięcy żołnierzy, w tym generała George a Pattona, pochowanego na własne życzenie wśród swoich ludzi. Kilka kilometrów dalej, w Sandweiler, spoczywa blisko jedenaście tysięcy żołnierzy niemieckich. Oba są zadbane i oba warto zobaczyć razem.

← Blog